Αφγανιστάν - Κεντρική Ασία: Οι κινήσεις της Κίνας ανησυχούν τις ΗΠΑ

Η αναπροσαρμογή της στρατιωτικής - αλλά και συνολικότερης - παρουσίας των ΗΠΑ στην Κεντρική Ασία φέρνει στο προσκήνιο τη «στροφή στον Ειρηνικό» που η αμερικανική αστική τάξη ιεράρχησε ως προτεραιότητα από την εποχή της προεδρίας Ομπάμα, ως ανάγκη να υπερασπιστεί την πρωτοκαθεδρία της στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα, βλέποντας μάλιστα ότι η Κίνα την απειλούσε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι αναμενόταν.

Η κατάσταση στο Αφγανιστάν αλλά και γύρω από αυτό επιβεβαιώνει ότι η Κεντρική Ασία έρχεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της αναμέτρησης των ΗΠΑ με την Κίνα αλλά και τη Ρωσία, με δεδομένη και τη σημασία που αποκτά η περιοχή για τους κινεζικούς «Δρόμους του Μεταξιού» (Belt and Road Initiative - BRI). Δηλαδή τους εμπορικούς και ενεργειακούς διαδρόμους σύνδεσης Ανατολής και Δύσης μέσα από τους οποίους κινεζικά επενδυτικά και γεωπολιτικά σχέδια αποκτούν έλεγχο σε κρίσιμες αγορές, πρώτες ύλες και σφαίρες επιρροής.

Κινεζικές μπίζνες σε πολλούς κλάδους

Στο πλαίσιο της BRI τις τελευταίες δεκαετίες κινεζικά κεφάλαια επενδύουν ορμητικά σε όλη την Κεντρική Ασία, ξεχωρίζοντας μεταξύ άλλων την «ανάγκη για σταθερότητα» και «ειρηνική μετάβαση» στο Αφγανιστάν, όπου ο τερματισμός του πολέμου με τους Ταλιμπάν θα επιτρέψει να προχωρήσουν μια σειρά από σχέδια. Ο χάρτης της περιοχής «μαρτυράει» πολλά. Γιατί το Αφγανιστάν μέσω του Ιράν συνδέεται με τον Περσικό Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους του κόσμου, ενώ στον βορρά γειτνιάζει με τη ζώνη της Κασπίας Θάλασσας, άλλο ένα κρίσιμο πέρασμα, δεδομένου του τεράστιου φυσικού πλούτου του.

Με φόντο τις πυρετώδεις διεργασίες γύρω από τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας με τη συμμετοχή και των Ταλιμπάν, η οποία θα προετοιμάσει νέες εκλογές και την «επόμενη μέρα» στο Αφγανιστάν, το τελευταίο δίμηνο Κινέζοι αξιωματούχοι κλίνουν σε όλες τις πτώσεις την αξία που θα είχε για την «ανοικοδόμηση» του Αφγανιστάν η ένταξή του στον Οικονομικό Διάδρομο Πακιστάν - Κίνας (China - Pakistan Economic Corridor, CPEC), που αποτελεί τμήμα της BRI. Το θέμα συζήτησαν σε διαδικτυακή συνάντησή τους και οι ΥΠΕΞ Κίνας - Πακιστάν - Αφγανιστάν, όπου μεταξύ άλλων εκτίμησαν μέσα από κοινή ανακοίνωση ότι η αποχώρηση των ΝΑΤΟικών στρατευμάτων «έχει περίπλοκες επιπτώσεις στη διαδικασία ειρήνευσης και συμφιλίωσης στο Αφγανιστάν» αλλά και ότι «παρέχει ευκαιρίες για το Αφγανιστάν και την περιοχή, προκειμένου οι χώρες της να πάρουν το μέλλον τους στα δικά τους χέρια».

Πολλοί περιλαμβάνουν ήδη το Αφγανιστάν στις «πρώτες από τις περίκλειστες χώρες της Κεντρικής Ασίας που ωφελήθηκαν από το εμπόριο μεταφόρτωσης (π.χ. λιπάσματα για τις αγροτικές καλλιέργειες) μέσω του λιμανιού Γκουαντάρ του νοτιοδυτικού Πακιστάν», λιμανιού - κινεζικής επένδυσης, που λόγω του βάθους του προσφέρεται για τον ελλιμενισμό μεγάλων πλοίων και εκτιμάται ότι θα γίνει «ανάρπαστο» σε όλη τη ζώνη Αραβικής Θάλασσας και Ινδικού Ωκεανού. Για παράδειγμα, το 2020 η αφγανική αγροτική παραγωγή επένδυσε πολύ στις εισαγωγές λιπασμάτων μέσω του Γκουαντάρ.

Πέρα όμως από τον CPEC, οι κινεζικές επενδύσεις στο Αφγανιστάν έχουν απλωθεί ήδη πολύ:

- Κολοσσοί όπως οι «China Metallurgical Group Corp», «Jiangxi Copper Corporation», «Zijin Mining Group Company» κέρδισαν τα προηγούμενα χρόνια τον διαγωνισμό για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος χαλκού στο οικόπεδο «Αϊνακ» της επαρχίας Λογκάρ, που χαρακτηρίζεται ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο.

- Κινεζικοί όμιλοι όπως η «China National Petroleum Corporation» (CNPC) είχαν αναλάβει έρευνες σε ενεργειακά «οικόπεδα» στην περιοχή Σάρι Πόλυ (βόρειο Αφγανιστάν), αλλά η επένδυση «πάγωσε» λόγω των εχθροπραξιών με τους Ταλιμπάν.

- Κρίσιμη επένδυση θεωρείται το σχέδιο για τη διάνοιξη οδικού δικτύου 50 χλμ. που θα διαπερνά την οροσειρά Παμίρ, στη λεπτή λωρίδα αφγανικής γης της περιοχής Γουακάν, που ενώνει τη χώρα με την Ανατολική Κίνα, ως χερσαία «σφήνα» μεταξύ Πακιστάν και Τατζικιστάν. Αυτό το έργο μάλιστα ξεκίνησε πρόσφατα και εκτιμάται ότι όταν ολοκληρωθεί θα αναβαθμίσει δραστικά τις εισαγωγές αφγανικών ορυκτών και άλλων πολύτιμων πρώτων υλών στην Κίνα. Πολλοί χαρακτηρίζουν το Αφγανιστάν «Σαουδική Αραβία του λιθίου», λόγω των μεγάλων κοιτασμάτων στο εν λόγω μέταλλο, που έχει εφαρμογή σε κλάδους από την Ιατρική μέχρι τη Βιομηχανία, την παραγωγή κινητών τηλεφώνων και υβριδικών οχημάτων. Μάλιστα ο εκπρόσωπος του αφγανικού υπουργείου Δημοσίων Εργων, Χαλίλ Ραχμάν Ομαΐντ, δήλωσε τον προηγούμενο μήνα ότι εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του ορεινού εδάφους «φέραμε μηχανήματα από το Τατζικιστάν, γιατί η περιοχή δεν μας επέτρεψε να τα στείλουμε από την αφγανική πλευρά». Πρόσθεσε δε ότι «η Κίνα έχει εκφράσει τεράστιο ενδιαφέρον για επενδύσεις στο Αφγανιστάν, ειδικά στον εξορυκτικό τομέα, και αυτός ο δρόμος θα βοηθήσει σε αυτήν την κατεύθυνση».

- Πρόσφατα ο Αφγανός Πρόεδρος Ασράφ Γάνι συνάντησε εκπροσώπους κινεζικών εταιρειών που «έδειξαν την ετοιμότητά τους να επενδύσουν 400 εκατομμύρια δολάρια στον ενεργειακό τομέα, ώστε η χώρα να μπορεί να παράγει 300 MW ηλεκτρισμού», όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του αφγανικού υπουργείου Ενέργειας Σανγκάρ Νιαζί. Η δε εκπρόσωπος του Γάνι, Φάτιμα Μουρτσάλ, χαρακτήρισε τις κινεζικές επενδύσεις «καλή ευκαιρία» για τον ενεργειακό τομέα της χώρας και τόνισε ότι «ο Πρόεδρος έδωσε οδηγίες για να διευκολυνθεί η απαραίτητη συνεργασία». Ο Νιαζί συμπλήρωσε ότι σήμερα το Αφγανιστάν εισάγει το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί και ότι «η χρήση άνθρακα (σ.σ. στην οποία θα επενδύσουν οι κινεζικές εταιρείες) είναι φτηνότερη από την εισαγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας».

«Φίλη» η Κίνα, λένε και οι Ταλιμπάν

Πρόσφατα, ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν Σουχαΐλ Σαχίν, με συνεντεύξεις του στην αμερικανική εφημερίδα «Wall Street Journal» αλλά και στην κινεζική «South China Morning Post», δήλωσε ότι η οργάνωση θεωρεί την Κίνα «φίλη» για το Αφγανιστάν και ότι ελπίζει να συνεργαστεί με το Πεκίνο «όσο το δυνατόν πιο γρήγορα» για την «ανοικοδόμηση» της χώρας. Ερωτηθείς μάλιστα αν οι Ταλιμπάν ανησυχούν για την «καταπίεση των Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ», ο Σαχίν απάντησε ότι «νοιαζόμαστε να μην υπάρχει καταπίεση μουσουλμάνων, αλλά δεν πρόκειται να αναμειχθούμε στις εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας». Επανέλαβε ακόμα δεσμεύσεις της οργάνωσης ότι «δεν θα επιτρέψουμε σε αυτονομιστικές οργανώσεις Ουιγούρων να βρουν καταφύγιο στο Αφγανιστάν, θα εμποδίσουμε κάθε άλλη τρομοκρατική οργάνωση να επιχειρήσει στη χώρα». Ανέφερε ακόμα ότι εκπρόσωποι της οργάνωσης «έχουμε βρεθεί στην Κίνα πολλές φορές για συναντήσεις και έχουμε πολύ καλές σχέσεις μαζί της».

Φωτογραφία: Το Αφγανιστάν βρίσκεται στην «καρδιά» μιας περιοχής κρίσιμης για τον διεθνή συσχετισμό δυνάμεων

πηγή: Ριζοσπάστης