Ο λαϊκισμός ως ιδεολογία
- Written by eKypros
Γράφει: Χαράλαμπος Μερακλής
Στο βιβλίο του ο Γάλλος ιστορικός και κοινωνιολόγος Πιερ Ροζανβαλον «Le Siecle du populisme» εξετάζει εκτεταμένα τον ορισμό του λαϊκισμού και την ασάφεια του που εκπηγάζει από μια αντίδραση σε ένα συναίσθημα εγκατάλειψης κακής αντιπροσώπευσης και της αγανάκτησης από την αυξημένη ανισότητα των τελευταίων 20ετιών.
Επίσης τονίζει πως ο λαϊκισμός είναι μια ιδεολογία με την πλήρη έννοια του όρου, μια θεώρηση της δημοκρατίας, της κοινωνίας και της οικονομίας. Πέρα αυτών είναι και μια τύφλωση των κοινωνιών και ιδιαίτερα των τάξεων που αποτελούν μια εθιστική προσέγγιση της κοινωνικής πραγματικότητας και της πολιτικής δράσης.
Στο βιβλίο του απαριθμεί πέντε συνιστώσες της λαϊκίστικής ιδεολογίας ως ακολούθως:-
(α) Τον κατατάσσει αρκετά πρωτοποριακό και ισχυρό που δεν είναι μόνο τα συμφέροντα αλλά και τα πάθη που κατευθύνουν τις κοινωνίες και ότι έπρεπε να αποκατασταθεί η θέση τους από την πολιτική.
(β) Το επόμενο στοιχείο είναι η αντίληψη της κοινωνίας ότι είναι κομμένη ανάμεσα στον μικρό κόσμο των ελίτ και του υπόλοιπου 90% του λαού και ενσαρκώνεται από ένα ηγέτη που θεωρείται ότι εκφράζει την λαϊκή κυριαρχία και εκφράζει κριτική στα ενδιάμεσα σώματα ζητώντας ανανέωση της πολιτικής βούλησης που να θεμελιώνεται στον προστατευτισμό της οικονομίας.
Ο λαϊκισμός χρησιμοποιήθηκε επί μακρό από τους ηγέτες της Λατινικής Αμερικής στον 20ο αιώνα αλλά τώρα τον βλέπουμε να κάνει την επανεμφάνιση του σε κάμποσες χώρες της Ευρώπης σε μια προσπάθεια αναβίωσης της Ακροδεξιάς που εξασκεί κριτική στον τρόπο της μετανάστευσης και φέρουν μορφές μνήμης και απόψεων του φασισμού και της Άκρης Δεξιάς που εκπροσωπούνται διαχρονικά από το εθνικό μέτωπο της Γαλλίας, του Σαρλ Μωράς, την Action Francoise και άλλους.
Επίσης ο λαϊκισμός οφείλεται και στον «νεοφιλελευθερισμό» επειδή συγχύζει ένα σύνολο διαφορετικών πραγμάτων που οφείλεται στον θρίαμβο της οικονομίας της αγοράς που κυβερνάται από τους μηχανισμούς της απορρύθμισης αλλά και από ένα ορισμένο ατομιστικό πνεύμα και μια γενικευμένη κουλτούρα γύρω από τον ανταγωνισμό και την αξιοσύνη.
Τα αναφερόμενα εμποδίζουν τις αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν στον σύγχρονο καπιταλισμό, κοινωνία και μισθωτή εργασία.
Αναφορικά με τις κοινωνικές τάξεις, αυτές στο παρελθόν ορίζοντα ως συνεκτικοί, επαγγελματικοί, πολιτισμικοί και εδαφικά εντοπισμένοι κόσμοι και είχαν μια αντίστοιχη πολιτικά εκπροσώπηση όπως οι εργάτες που εκπροσωπούνται από το κομμουνιστικό κόμμα.
Σήμερα αυτός ο κόσμος έχει διαλυθεί ενώ το φαινόμενο της εκμετάλλευσης και αλλοτρίωσης παραμένουν και έχουν πάρει διαφορετική μορφή αφού ο εργατικός κόσμος δεν είναι εκείνος του εργοστασίου αλλά των επισκευαστών, υπαλλήλων, αποθηκάριων και ο όρος τάξεις έχουν χάσει την κοινωνική τους ακρίβεια αλλά δεν έχασε την αγωνιστικότητά του.
Τον βλέπουμε στις κινητοποιήσεις που πραγματοποιούνται στις πλατείες και δρόμους με ενοποιητικά συνθήματα παρόλο που είναι ένα πλήθος διαφορετικών καταστάσεων που είναι αθέατες.