Ο άξονας Τουρκία - Ευρωπαϊκή Ένωση και το Κυπριακό

Εμπνευστές αυτής της προσέγγισης, στην οποία Ελλάδα και Κύπρος προσέτρεξαν ασθμένως -και ενίοτε καθ΄ υπερβολήν- οι Αμερικανοί και οι Άγγλοι. Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής υπήρξε η αντίληψη ότι, τα οφθαλμοφανή για την Τουρκία οφέλη, θα την προσέλκυαν σ΄ αυτήν την ιδέα. Θα την οδηγούσαν στην  αγκαλιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. και θα την εκπολίτιζαν κατά τα δυτικά πρότυπα.  Αγωγός για να περάσει αυτή η πολιτική εντός της Τουρκίας, το στρατιωτικό και διπλωματικό κατεστημένο, το οποίο ήταν και ο πυρήνας του ισχυρότερου οικονομικού κατεστημένου στην χώρα.

Εν ονόματι αυτής της πολιτικής, άρχισαν διάφορες παραχωρήσεις στην Τουρκία, αλλά όχι σε βάρος των κυριάρχων κύκλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Σε βάρος της Ευρωπαϊκής περιφέρειας, όπως π.χ. η Ελλάδα. Η προσέγγιση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, που εξυπηρετούσε άμεσα και τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, δεν επηρέαζε αλλά αντίθετα υπέθαλπε τις τουρκικές επεκτατικές και ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις σε βάρος των γειτόνων της.

Την ίδια ώρα, στήριζε έμμεσα -και κάποτε άμεσα- και τον πόλεμο του τουρκικού καθεστώτος σε βάρος των Κούρδων. Ενός τεράστιου κομματιού του τουρκικού λαού. Μια προσέγγιση που οδήγησε στην προδοσία/παράδοση του ηγέτη των Κούρδων, Οτσιαλάν στην Αγκυρα και την ανακήρυξη του ΡΚΚ σε τρομοκρατική οργάνωση.

Αυτός ο σχεδιασμός τελικά απέτυχε. Απέτυχε γιατί στην πράξη προώθησε τα συμφέροντα της Δύσης, Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΗΠΑ, και ΝΑΤΟ, από τη μια και του τουρκικού κατεστημένου, από την άλλη. Ο τουρκικός λαός, όμως, δεν είδε καμιά βελτίωση για τον εαυτό του. Το αντίθετο.  Ακριβώς στη βάση μιας οικονομικής πορείας στο εσωτερικό της χώρας, σε βάρος των μαζών, δημιούργησε χώρο για άνοδο ενός ήπιου και “πεφωτισμένου” ισλαμικού κινήματος. Ενός κινήματος που εκμεταλλεύτηκε την ανέχεια των πλατιών λαϊκών στρωμάτων, τον εθνικισμό (περηφάνεια), τη θρησκευτική πίστη και την “μάχη” για τα δικαιώματα των πολλών και κατόρθωσε να μετατραπεί σε πανίσχυρο. Πνευματικός και οικονομικός οδηγητής του κινήματος, ο ιμάμης Γκιουλέν και πολιτικός ο Ερντογάν.

Στην πορεία και όσο δυνάμωναν ως κίνημα οι “ήπιοι”  ισλαμιστές, τόσον τους αγκάλιαζε η Δύση. Η Δύση που -προφανώς- δεν κατανόησε ούτε τι ακριβώς συνέβαινε στην Τουρκία, ούτι τι ακριβώς ήσαν οι δυνάμεις που συνέθεταν το ΑΚΡ. Το τι ακολούθησε είναι γνωστό.

Η στρατηγική, όμως, με τη λογική η Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν άλλαξε. Δεν άλλαξε τουλάχιστον έγκαιρα. Στο βωμό αυτής της λογικής, Ελλάδα και Κύπρος πέρασαν και πάλιν σε δεύτερη μοίρα, αν και οι δύο χώρες στήριζαν την πιο πάνω λογική. Σιγά-σιγά, όμως, το τοπίο ξεκαθάριζε και σήμερα είναι πεντακάθαρο. Η Τουρκία όχι μόνο δεν θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλ’ ούτε και υπήρξε ποτέ διατεθειμένη να υποχωρήσει στα όσα θεωρούσε εθνικές της προτεραιότητες.

Και έτσι φτάσαμε στο σήμερα, όπου ξεκάθαρα η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας δεν αποτελεί αρκετό και ικανό μοχλό πίεσης πάνω στην χώρα. Και, ακόμα χειρότερα, μετά τις εξελίξεις στη Συρία -καρπός και αυτές δυτικών σχεδιασμών- και την κάθοδο της Ρωσίας στη Μεσόγειο, η Τουρκία καθίσταται αβέβαιος κρίκος και στο δεύτερο άξονα της δυτικής στρατηγικής. Τον άξονα που ήθελε και θέλει ισχυρό το νοτιοανατολικό κρίκο του ΝΑΤΟ. Δηλαδή τον κρίκο Τουρκία - Ελλάδα.

Με άλλα λόγια, σήμερα, κανένας από τους άξονες της δυτικής στρατηγικής έναντι της Τουρκίας δεν λειτουργεί αποτελεσματικά. Ή,  αν θέλετε, αρκούντως αποτελεσματικά. Και προκύπτει, κατά τη γνώμη μου, θέμα επαναξιολόγησης -όχι εγκατάλειψη- τής λογικής που Ελλάδα και Κύπρος αγκάλιασαν τον άξονα Τουρκία - Ευρωπαϊκή Ένωση για να οικοδομήσουν πολιτική στα ελλαδο-τουρκικά και στο Κυπριακό, αντίστοιχα.

Δυστυχώς στην Κύπρο, πέραν από το να περιγράφουμε τις εξελίξεις και να παραθέτουμε ειδήσεις, δεν κάνουμε το επόμενο βήμα. Της σοβαρής μελέτης και της εξαγωγής των συνακόλουθων συμπερασμάτων. Και -βέβαια- ούτε λόγος για προληπτικό σχεδιασμό ενεργειών και δράσεων. Ως πότε, όμως, θα είμαστε απλοί θεατές των εξελίξεων και θα ενεργούμε εκ των υστέρων, οπόταν είναι αργά να επηρεάσουμε το ο,τιδήποτε;