Αποχαιρετώντας τον Χρίστο Κουρτελλάρη...

Αναζητώντας, στη σκέψη μου μέσα, λόγια για τον πρέποντα σημερινό αποχαιρετισμό στον πατέρα, σύντροφο, δάσκαλο και καθοδηγητή στη ζωή, μα -πάνω απ’ όλα- Άνθρωπο Χρίστο Κουρτελλάρη και στρέφοντάς την λίγο στο παρελθόν, ανέσυρα από το αρχείο μου ένα κείμενο. Όχι πολύ παλιό, αφού χρονολογείται μόλις από τον Ιούνη του 2014. Και πιο συγκεκριμένα από τις 13 του Ιούνη εκείνου του χρόνου. Ήταν το κείμενο/προσφώνηση του γράφοντος κατά την εκδήλωση παρουσίασης του τελευταίου -αλλά όχι έσχατου*- βιβλίου με την υπογραφή του Χρίστου Κουρτελλάρη «Σκόρπιες Σελίδες - Από το ημερολόγιο ενός Εθελοντή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου». Ένα βιβλίο όπου είχα την τύχη και το προνόμιο να μου εμπιστευθεί το χειρόγραφο υλικό που ο ίδιος ετοίμασε για να το επιμεληθώ και να βγει στην μορφή που τελικά βγήκε.

Ανασύροντας, λοιπόν, από τον υπολογιστή μου το κείμενο εκείνο, δεν άργησε να πετάξει στη σκέψη μου η ιδέα μέρος αυτού του κειμένου να το χρησιμοποιήσω για τον σημερινό εν τύποις αποχαιρετισμό, στο διάβα του για το μακρινό ταξίδι στην αιωνιότητα. Με τη σιγουριά ότι δεν θα με παρεξηγήσει γιατί δεν του απευθύνω νέο, "πρωτότυπο" κι αδημοσίευτο λόγο... Βλέπετε, χρησιμοποίησα -και επαναχρησιμοποιώ και σήμερα- ένα από τα πιο αγαπημένα “όπλα” ειρήνης και πολιτισμού του Χρίστου Κουρτελλάρη: Την Κυπριακή λαογραφία και πιο ειδικά τον κυπριακό παροιμιακό λόγο. Κι ακριβώς σε κείνο το κείμενο ξεκίνησα, όπως ακριβώς και στο σημερινό εν τύποις πόνημα, με ένα βαθυστόχαστο ψήγμα κυπριακού παροιμιακού λόγου.

Ανέφερα, λοιπόν, μεταξύ άλλων στον λόγο εκείνο, το βράδυ της 13ης Ιουνίου 2014 στην εκδήλωση στην Πύλη Αμμοχώστου, συνδέοντας την εισαγωγή που έκανα -και επαναλαμβάνω και σήμερα- με το συγκεκριμένο ψήγμα του παροιμιακού λόγου, το οποίο ταπεινά χαρακτηρίζω ως “Ωδή στην λαογραφία”:

«Νομίζω ότι αν αναζητούσαμε κάτι από την κυπριακή λαογραφία, της οποίας ο Χρίστος Κουρτελλάρης είναι** διά βίου υπηρέτης και πρεσβευτής, δεν θα βρίσκαμε καλύτερο δείγμα από το πιο πάνω απόσπασμα. Γιατί ο Χρίστος Κουρτελλάρης συμπυκνώνει με τη ζωή, το παράδειγμα και το έργο του όλα όσα η πιο πάνω ωδή υποβάλλει στους νεώτερους να προσέχουν, να αφουγκράζονται και να παίρνουν από τους γηραιότερους. Με μια μικρή διαφορά, ίσως: Ότι ο Χρίστος Κουρτελλάρης διδάσκει και παραδειγματίζει τους νεώτερους όχι τώρα στα γεράματά του, αλλά σ’ ολόκληρή του τη ζωή. Τουλάχιστον έτσι τον θυμάμαι εγώ στα εξήντα και κάτι χρόνια της σχέσης πατέρα - γιου.

Αν έχει κάτι που ίσως δεν εκφράζει απόλυτα τον Χρίστο Κουρτελλάρη από την πιο πάνω ωδή στη λαογραφία, είναι το στοιχείο των ευχών. Γιατί αυτός δεν συνηθίζει στις ευχές, παραπέμποντας στη θεία βούληση και μεγαλοθυμία να πετύχουμε κάτι, αλλά στο παράδειγμα της δύναμης, των πράξεων και βούλησης του ίδιου του ανθρώπου. Οπαδός ο ίδιος στην πράξη της παροιμίας “Άη Γιώρκη βούθα μου, τζι’ εσού τον πόδαν τάρασσε”, ο Χρίστος Κουρτελλάρης συμμετέχει ενεργά στα ανθρώπινα και πολιτικο-κοινωνικά και ιστορικά δρώμενα. Ακόμη και μέσα από το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζουμε. Και στέλλει τα δικά του μηνύματα από τη ζωή και τους αγώνες των ανθρώπων και των λαών. Συμμέτοχος στους οποίους ήταν και παραμένει ίσαμε σήμερα κι ο ίδιος.

Αναφέρει ο συγγραφέας στο επιμύθιο του προλογικού σημειώματος: “Ανασύροντας από τη μνήμη μου τις σκόρπιες αυτές σελίδες από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και καταγράφοντας τις στο χαρτί, μαζί με την απότιση της πρέπουσας τιμής στους πεσόντες κατά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους στον 20ό αιώνα, ευγενής φιλοδοξία μου είναι να δώσω τα κατάλληλα ιστορικά ερεθίσματα στις νεότερες γενιές, ώστε διδασκόμενες από τα οδυνηρά βιώματα της δικής μου γενιάς να αγωνιστούν να μην επιτρέψουν νέο παγκόσμιο ματοκύλισμα. Για να μετατραπούν οι νέοι, στους οποίους ανήκει ο κόσμος και το μέλλον, σε μια παγκόσμια ασπίδα για τη Διεθνή Ειρήνη και Ασφάλεια της ανθρωπότητας, σε μια ασπίδα προστασίας του ίδιου του πλανήτη μας”».

Μ’ αυτό, λοιπόν, το μήνυμα καθηκόντως απευθύνω τον σημερινό -πρέποντα- αποχαιρετισμό στον Χρίστο Κουρτελλάρη· στον πατέρα, σύντροφο, δάσκαλο και καθοδηγητή -και στα εύκολα και στα δύσκολα- στη ζωή, αλλά -πρωτίστως- Άνθρωπο. Μ’ ένα δικό του μήνυμα: Ότι οφείλουμε εμείς οι -μετά από τη γενιά τη δική του- σημερινοί αγωνιστές της ειρήνης και της προόδου, οι αγωνιστές της αλλαγής του κόσμου, όπως αυτός πίατεψε και αγωνίστηκε, να μετατρέψουμε εαυτούς και νεώτερες γενιές σε μια παγκόσμια ασπίδα για τη Διεθνή Ειρήνη και Ασφάλεια της ανθρωπότητας, σε μια ασπίδα προστασίας του ίδιου του πλανήτη μας. Κι ότι αυτό είναι δική μας υπόσχεση στο σημερινό μας αποχαιρετισμό!

Παραπομπές:

* Να αναφέρω ότι στον υπολογιστή μου μέσα έχω κι άλλα κείμενα του Χρίστου Κουρτελλάρη, που συγκροτούν βιβλία ολόκληρα. Τα οποία, ωστόσο, ακόμη δεν έχω προλάβει να δώσω στην κυκλοφορία. Θέλω να πιστεύω ότι κάποια στιγμή -και με την κατάλληλη αναπροσαρμογή στον χρόνο και στις προτεραιότητες μου- θα καταφέρω να τα βγάλω, είτε σε βιβλία είτε σε άλλη μορφή... Κι αυτό γιατί -όπως μου ανέφερε μόλις χθες και ο φίλος Πέτρος Παπαπολυβίου, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου και μεγάλος εκτιμητής του Χρίστου Κουρτελλάρη, του έργου και της προσφοράς του στον τόπο και τον λαό μας, στον οποίο ανέφερα ότι έχω αρκετό υλικό του Χρίστου Κουρτελλάρη- οφείλω να το εκδόσω. Το οφείλω στον πατέρα μου, αλλά και το οφείλω στον κόσμο, στους απλούς ανθρώπους για την απεριόριστη εκτίμηση και από καρδιάς αγάπη που τον περιβάλλουν. Γι’ αυτό, λοιπόν, αναφέρομαι στο κείμενο μέσα στο τελευταίο, αλλά όχι έσχατο, βιβλίο του Χρίστου Κουρτελλάρη. Γιατί απλά μου έχει αφήσει υλικό, που δεν μπορώ να κρατήσω αποκλειστικά δικό μου... Πρέπει να το δώσω πίσω στον κόσμο που ο Χρίστος Κουρτελλάρης με τόση αφοσίωση και πολλαπλάσια ανιδιοτέλεια υπηρέτησε για ένα σχεδόν αιώνα...
** Το “είναι”, δηλαδή η χρήση του ενεστώτα χρόνου, ακόμη και μετά τον θάνατο του Χρίστου Κουρτελλάρη, είναι και μεταφορικό, αλλά και κυριολεκτικό σχήμα λόγου. Διότι μπορεί να έχει φύγει από τη ζωή -βιολογικά- ο Χρίστος Κουρτελλάρης, αλλά το πνεύμα, το έργο και το παράδειγμά του παραμένουν ζωντανά μαζί μας. Και μάλιστα και με πλούσια γραπτά κείμενα, που μας επιτρέπουν χωρίς υπερβολή να λέμε ότι παραμένει όχι μόνο διά βίου, αλλά και μετά τον επί γης βίο του υπηρέτης και πρεσβευτής της λαογραφίας και όχι μόνο. Και τολμώ σήμερα -που δεν είναι πλέον βιολογικά ανάμεσά μας ότι: ο Χρίστος Κουρτελλάρης δεν δίδασκε και δεν παραδειγμάτιζε τους νεώτερους όχι τόσο στα γεράματά του, όσο και σ’ ολόκληρη του τη ζωή, αλλά εξακολουθεί και θα εξακολουθήσει να διδάσκει και να παραδειγματίζει τους νεώτερους. Μέσα από τη ζωή, το έργο και το παράδειγμά του.

• Στη φωτογραφία η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπως διαμορφώθηκε από τις εκλογές στις 5 Ιουλίου 1970. Αριστερά τα έδρανα του ΑΚΕΛ. Διακρίνονται στην πρώτη σειρά από αριστερά προς δεξιά: Εζεκίας Παπαϊωάννου, Ανδρέας Ζιαρτίδης, Χρίστος Κουρτελλάρης, Χαμπής Μιχαηλίδης και Ανδρέας Φάντης. Πάνω σειρά: Ντίνος Κωνστατίνου, Γιώργος Σαββίδης και Νίκος Μαυρονικόλας. Απουσιάζει ο Γιάγκος Ποταμίτης, ο οποίος ως ο γηραιότερος των βουλευτών προήδρευε της συνεδρίας. Ο Χρίστος Κουρτελλάρης, ήταν ο τελευταίος -μέχρι προχθές- εν ζωή της γενιάς εκείνης των βουλευτών του ΑΚΕΛ. Από σήμερα θα βρίσκεται μαζί τους και είμαι σίγουρος ότι θα έχει πολλά, μα πάρα πολλά να τους πει για την Κύπρο μας και τον κόσμο όλο...

Υ.Γ. Θερμές ευχαριστίες σε όλους και όλες -από μέρους μου και της οικογένειας Χρίστου Κουρτελλάρη- για τα λόγια αγάπης, σεβασμού και εκτίμησης για τον πατέρα μου.
Κυπ. Κ.