Αποχαιρετισμός στην Ονισώτισσα Ελένη Αντωνή Κόκκινου

Και τραγουδήσαμε, ΝΑΙ τραγουδήσαμε, με τα λόγια του Ποιητή, τούς ανθρώπους εκείνους, που επιστρέψανε πίσω στο νησί μας από τον φοβερό Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχοντας στα πνεμόνια τους λεύτερο τον πλατύ ουρανό μας. και βάλθηκαν ετούτοι οι άνθρωποι να κτίσουν, αφέντες στο δικό τους λεύτερο χώμα, μια νέα κοινωνία. Ξεκινώντας από το στοιχειώδες: Τη δημιουργία από τον κάθε ένα της δικής του οικογένειας. Για να φτιάξουν μετά την πιο μεγάλή τους οικογένεια: Την Κολεκτίβα της Ονίσιας.

Ένα μέλος αυτής της νέας κοινωνίας αποχαιρετούμε σήμερα. Τη συντρόφισσα Ελένη Αντωνή Κόκκινου. Την θεία Ελένη, όπως την αποκαλούσαμε οι νεώτεροι, που έφυγε από τη ζωή χτες, έχοντας διανύσει κοντά ένα αιώνα σ’ ετούτη τη γη. Δεν ήταν, βέβαια, η  θεία Ελένη ανάμεσα στους 30 εκείνους πρωτοπόρους οραματιστές της νέας ζωής, της  νέας και καλύτερης κοινωνίας, που φτιάξανε στις 20 του Ιούνη 1946 τον πρώτο πυρήνα της Κολεκτίβας της Ονίσιας. Έμελλε, όμως, δυο χρόνια μετά, το 1948, η τύχη να την φέρει από το χωριό της, τον Αμίαντο, στα χώματα του Δικώμου και της Ονίσιας. Σ’ αυτό, βέβαια, συνέβαλε και ο αδελφός της Στέλιος, ο οποίος, όντας ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Κολεκτίβας, “βοήθησε” ώστε τα βήματα της Ελένης να την φέρουν κοντά στον Αντώνη Κόκκινο. Του οποίου επίσης τα βήματα, μετά από ένα μεγάλο οδοιπορικό που ξεκίνησε από το Προδρόμι της Πάφου, τον έφεραν στην Ονίσια. Εκεί, στην Ονίσια, η Ελένη και ο Αντώνης ένωσαν τα βήματά τους για να φτιάξουν μαζί τη δική τους οικογένεια. Η οποία συμπληρώθηκε με τον ερχομό των τριών παιδιών τους: Του Σαββάκη, της Ευριδίκης και της Φρόσως.

Πέρασε η Ελένη, όπως και όλες οι Οισώτισσες πρώτης γενιάς, που προέρχονταν από διάφορα μέρη της Κύπρου, στα πρώτα στάδια της δημιουργίας της νέας ζωής, δύσκολες μέρες, δύσκολα χρόνια. Μέχρι να στεριώσει οικονομικά και να αποδώσει καρπούς το πρωτοποριακό αυτό έργο. Δεν άντεξαν όλοι αυτές τις δυσκολίες. Κάποιοι, αρκετοί για την ακρίβεια, έφυγαν. Άλλοι στις αρχές κι άλλοι στα μέσα του δρόμου. Η Ελένη και ο Αντωνής, όμως, παρέμειναν. Όπως ασφαλώς και άλλοι σύντροφοι και συντρόφισσές τους. Γιατί πίστεψαν σ’ αυτό που έκτιζαν και ήσαν σίγουροι πως τα δύσκολα πρώτα χρόνια θα τα ακολουθούσαν καλύτερα. Πως τη λύπη και τα δάκρυα θα τα ακολουθούσαν η χαρά, ο χορός και το τραγούδι της ζωής.

Δεν ήταν τυχαίο, λοιπόν, ότι οι γυναίκες-σύζυγοι των μελών της Κολεκτίβας στάθηκαν στο πλευρό των συζύγων τους. Κυριολεκτικά στο πλευρό τους. Ως εργαζόμενες και αυτές στις διάφορες εργασίες της Έπαυλης, αλλά και ως μανάδες στο μεγάλωμα και την ανατροφή των παιδιών τους. Για τα οποία η Ελένη ένιωθε ιδιαίτερα περήφανη.

Τι κι αν δεν κουβαλούσαν -οι περισσότερες από αυτές- εμπειρίες από τις αγροτικές δουλειές. Δούλεψαν και έμαθαν, όπως η ίδια μου είχε πει κάπου αρχές του 1996, όταν ετοιμάζαμε την εκδήλωση και το βιβλίο για τα 50χρονα της Έπαυλης. Απόκτησαν εμπειρίες πολλές. Και στις γεωργικές ασχολίες και στην κτηνοτορφία. Για να γίνουν με την εργασία τους αυτή, λίγα χρόνια μετά, ισότιμα με τους συζύγους τους μέλη της Έπαυλης. Και να απολαμβάνουν, μαζί με τις οικογένειές τους τα αγαθά και τους καρπούς των κόπων τους. Και να βλέπουν τη ζωή τους καθημερινά να βελτιώνεται. Να ανοίγονται νέοι ορίζοντες για τους ίδιους και τα παιδιά τους...

Αλίμονο, όμως... Όταν πια η Έπαυλη πήρε τα “πάνω” της, όταν η ζωή χαμογελούσε απλόχερα στα μέλη της Έπαυλης, αφού το δημιούργημά τους τούς επέστρεφε στο πολλαπλάσο αυτό που οι ίδιοι του πρόσφεραν, ήλθαν οι κακές μέρες. Όχι από υπαιτιότητα των μελών της Έπαυλης, αλλά ως αποτέλεσμα της έκρυθμης πολιτικής κατάστασης της περιόδου 1963 - 64. Με τις διακοινοτικές ταραχές και τη δράση των σοβινιστικών κύκλων και στις δύο κοινότητες, αφ’ ενός, αλλά και τη συνειδητή εγκατάλειψη των εγκαταστάσεων της Έπαυλης, από αυτούς που -υποτίθεται- τάχθηκαν να την υπερασπιστούν και να την προστατεύσουν κατά την τουρκική ανταρσία! Από αυτούς τους ίδιους, οι οποίοι ακριβώς δέκα χρόνια αργότερα, το 1974, με το προδοτικό πραξικόπημα άνοιξαν τη κερκόπορτες της Κύπρου στον Αττίλα. Φέρνοντας την κατοχή, την καταστροφή και την προσφυγιά. Με τους Ονισιώτες και Ονισιώτισσες να σκορπούν στους πέντε ανέμους... Και να προσπαθούν να ξανακτίσουν τη ζωή τους από το μηδέν... Και ένας - ένας να φεύγουν από τη ζώη μακριά από την Ονίσια. Αλλά έχοντας την Κολεκτίβα αυτή, το δικό τους δημιούργημα, βαθιά ριζωμένη στη σκέψη και την καρδιά τους.

Έζησε η Ελένη στο διάβα αυτών των 47 χρόνων της προσφυγιάς, και καλές και κακές στιγμές. Ευτύχησε να ζήσει το μεγάλωμα της οικογένειάς της. Να χαρεί παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα. Έζησε, όμως και στιγμές αφάνταστου, ανείπωτου πόνου και λύπης. Έζησε τον χαμό δικών της, πολύ δικών της προσώπων. Του γιου της, πρώτα και αργότερα του συζύγου της. Δεν λύγισε, όμως! Και έφυγε χθες, Παρασκευή, στα 98 της χρόνια, όπως ακριβώς ήταν σ’ όλη της τη ζωή: Αγωνίστρια.

Να πάεις, θεία Ελένη, στο καλό. Να βρεις τους αγαπημένους σου Αντώνη και Σαββάκη και μαζί με τη δική σου αγάπη να τους δώσεις και τη δική μας. Να βρεις και τους άλλους συντρόφους και συντρόφισσές σου στην Ονίσια, που έφυγαν νωρίτερα για το αιώνιο ταξίδι. Και να τους πεις ότι εμείς, οι νεώτερες γενιές Ονισιώτες και Ονισιώτισσες, συνεχίζουμε στο δικό σας δρόμο. Τον δρόμο τον καλό. Τον δρόμο για τη νέα κοινωνία που εσείς οραματιστήκατε και δώσατε όλη σας τη ζωή να την κάνετε πράξη. Μακριά, δυστυχώς από τα αγαπημένα χώματα της Ονίσιας που εσείς αγόγγυστα ποτίσατε με ποτάμια ίδρωτα, αλλά και με περισσή αγάπη και υποδειγματική φροντίδα. Δώσε σ’ όλους το μήνυμα πως, με φάρο και οδηγό τη δική σας ζωή, το δικό σας παράδειγμα, θα κρατούμε την Ονίσια και τα οράματά της πάντα στην καρδιά και τη σκέψη μας. Και δεν θα αφήσουμε τον αγώνα σας να πέσει στη λήθη και τη λησμονιά!

Φωτογραφία: Το ζεύγος Αντώνη και Ελένης Κόκκινου στη γαμήλια αναμνηστική φωτογραφία (1948)

* Πρόεδρος της Συνεργατικής Έπαυλης Ονίσιας (επικήδειος από μέρους της Κολεκτίβας της Ονίσιας κατά τη σημερινή εξόδιο ακολουθία)