Βιβλιοπαρουσίαση: Το πάντα, το κύπελλο και η ... παρολίγον ζαβολιά!

Η πρόσκληση της δασκάλας προς τα παιδιά εντυπωσίασε και ενθουσίασε τον παραμυθά παππού, τον συγγραφέα Κύπρο Κουρτελλάρη, ο οποίος με αφορμή την καλή συνήθεια της δασκάλας να ενθαρρύνει τα παιδιά στην τάξη με ένα παιγνιώδη τρόπο, χρησιμοποιώντας ένα ρούχινο πάντα και ένα κύπελλο, προσθέτει σε μια πλειάδα άλλων βιβλίων του και γενικά στο συγγραφικό του έργο, το ανά χείρας βιβλίο, μπαίνοντας έτσι, βαθύτερα και στο παιδικό βιβλίο.

Ο συγγραφέας

Ως είθισται στην παρουσίαση ενός βιβλίου είναι απαραίτητο να γνωρίσουμε πρώτα πρώτα τον συγγραφέα. Στην προκειμένη περίπτωση τον συγγραφέα που κουβαλά και μια χαριτωμένη ιδιότητα, αυτή του παραμυθά παππού.

Ο Κύπρος Κουρτελλάρης κατάγεται από την Ονίσια, μια κοινότητα που βρίσκεται στο Δίκωμο, στην Επαρχία Κερύνειας. Γεννήθηκε το 1952, είναι νυμφευμένος με τη Χάρις Κουρτελλάρη  και έχουν δύο παιδιά. Σπούδασε στην Πράγα Οικονομικά, εξασφαλίζοντας και τίτλο M.Sc. Από τα πρώτα χρόνια των σπουδών του, αναμιγνύεται δραστήρια στα κοινά και συγκεκριμένα στο φοιτητικό κίνημα, κάτι που συνεχίζει και στη μετέπειτα ζωή του, όπου το 1984 εκλέγεται μέλος της Επαρχιακής Επιτροπής ΑΚΕΛ Λευκωσίας – Κερύνειας και το 1986 εκλέγεται ως μέλος της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ. Το 1991 εκλέγεται Δημοτικός Σύμβουλος Αγίου Δομετίου ως επικεφαλής, μάλιστα, της δημοτικής ομάδας ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις. Θέση που υπηρετεί για δύο συνεχείς θητείες.

Επαγγελματικά, ο Κύπρος Κουρτελλάρης εργάστηκε ως οικονομολόγος στα τυπογραφεία ΠΡΙΝΤΚΟ (1978 – 1987), ως βοηθός διευθυντής και υπεύθυνος του πολιτικού τμήματος της εφημερίδας «ΧΑΡΑΥΓΗ» (1987 – 1992) και στη συνέχεια αναλαμβάνει οικονομικός διευθυντής της εφημερίδας.

Διετέλεσε Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εκδοτών εφημερίδων και περιοδικών Κύπρου, Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) και μέλος της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Η πλούσια κοινωνική του δράση συνοδεύεται και από πλούσιο συγγραφικό έργο. Είναι συγγραφέας διαφόρων βιβλίων, ασχολείται ιδιαίτερα με τη λαογραφία και πιο εξειδικευμένα με τον παροιμιακό λόγο. Σημειώνουμε, μερικά μόνο από τα έργα του «Οι παροιμίες του λαού μας – μια συμβολή στη διατήρηση της Λαογραφίας του τόπου» (1999), «Τα ζώα στον Κυπριακό Παροιμιακό Λόγο» (2002), «Ιστορίες τζιαι παροιμίες του παππού» (2011).

Το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζουμε με τίτλο «Το πάντα, το κύπελλο και η ... παρ’ ολίγον ζαβολιά» αφιερώνεται από τον συγγραφέα σε όλα τα παιδιά με την ευχή να είναι πάντα η ζωή τους σαν παραμύθι με ένα καλό, χαρούμενο και ευτυχισμένο τέλος. Αφιερώνεται, επίσης, στις δασκάλες και στους δασκάλους των παιδιών με την ευχή να είναι πάντοτε δίπλα τους.

Τις διορθώσεις των κειμένων και τη γλωσσική επιμέλεια, ανέλαβε η εμπνευσμένη δασκάλα Μαρίνα Γεωργίου Μωριά, που συνέβαλε τα μέγιστα και στην έμπνευση του συγγραφέα, του παραμυθά παππού Κύπρου Κουρτελλάρη, να γράψει το συγκεκριμένο παραμύθι. Η εικονογράφηση έγινε από τα παιδιά της Α΄1 τάξης του Α΄Δημοτικού Σχολείου Έγκωμης της σχολικής χρονιάς 2018-19 και την επεξεργασία των φωτογραφιών έκανε η Ελισάβετ Σάββα.

Πολλά και ποικίλα μηνύματα

Ο Κύπρος Κουρτελλάρης έγραψε αυτό το παραμύθι για να στείλει πολλά και ποικίλα μηνύματα πρωτίστως στα παιδιά, αλλά και στους μεγάλους με αφορμή ένα μπουλουκάκι πάντα και ένα κύπελλο που η δασκάλα έδινε στα παιδιά ως μια μεγάλη επιβράβευση τόσο για την προσπάθειά τους στην τάξη όσο και για τα αποτελέσματα της δουλειάς τους. Βέβαια, το πάντα και το κύπελλο είναι τα μεγάλα βραβεία που παίρνουν καθημερινά οι δύο πρωταθλητές της μέρας. Γιατί υπάρχουν και τα αυτοκόλλητα, που παίρνουν όλα τα παιδιά ανάλογα με κάποιες θετικές τους ενέργειες ή θετικά αποτελέσματα.

Διαβάζω από το βιβλίο, στις σελίδες 17-18:

«Που λέτε η καλή μας δασκάλα από τις πρώτες κιόλας μέρες στο σχολείο, σε κάθε καινούργιο βήμα που κάναμε, σε κάθε καινούριο πράγμα που μαθαίναμε, μας φόρτωνε με μικρά μικρά αυτοκόλλητα αστεράκια.
Βραβείο, μας έλεγε, για την πρόοδο, αλλά και για την προσπάθειά μας...
Και δώσ’ του εμείς τα πιτσιρίκια να προσπαθούμε ολοένα και περισσότερο. Και δώσ’ του να μαθαίνουμε συνέχεια καινούρια πράγματα. Και να παίρνουμε καινούρια αστεράκια! Τα οποία παίρναμε, άμα τέλειωνε η σχολική μέρα, στο σπίτι μας.
Να τα δείξουμε στη μαμά και τον μπαμπά, στη γιαγιά και τον παππού... Κι εκεί να εισπράττουμε κι άλλα πολλά πολλά «μπράβο»! Κι εμείς να φουσκώνουμε από περηφάνεια...
Κι αυτά για κάμποσες μέρες. Μπορεί και κάμποσες βδομάδες... Μέχρι που η δασκάλα, μας ανακοίνωσε ότι από τώρα και να πάει θα παίρναμε ακόμη μεγαλύτερα βραβεία! Όχι όλοι, όμως..
Βλέπετε, τα μεγάλα βραβεία ήτανε μόνο δύο: Ένα κύπελλο και ένα... πάντα! Λες και αυτός ή αυτή που τα κέρδιζε ήταν πρωταθλητής, όπως στον αθλητισμό.
Κι οι υπόλοιποι; Ε, αυτοί θα συνέχιζαν με τα αυτοκόλλητα αστεράκια... αν και τώρα με τα μεγάλα βραβεία, αυτά μας φαίνονταν πια πολύ μικρά»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα παιδιά στο να αποκτήσουν ή καλύτερα να κερδίσουν ένα από τα δύο βραβεία την Παρασκευή, γιατί ...

Διαβάζω από το βιβλίο, στη σελίδα 18:

«Αλλά ξέρετε ποιο άλλο ήταν επίσης μαγικό; Ότι το κύπελλο και το πάντα, όποιοι και να το παίρναμε, δεν έμενε μόνιμα κοντά μας. Την επόμενη μέρα τα επιστρέφαμε, για να τα πάρουν κάποια άλλα παιδάκια. Βραβείο και γι’ αυτά, για την προσπάθεια στην τάξη και για τα αποτελέσματα της δουλειάς τους...
Εντάξει, όποιοι παίρνανε Παρασκευή το βραβείο, ποιος στη χάρη τους! Εμ πως; Aυτό δεν θα έμενε στο σπίτι τους μόνο ένα βράδυ, αλλά ολόκληρο Σαββατοκυρίακο!»

Κάτι, που κατάφεραν μαζί δυο κολλητοί φίλοι στην ιστορία του παραμυθιού, ο Αντρέας και ο Στέφανος, οι οποίοι κέρδισαν ο ένας το πάντα και ο άλλος το κύπελλο την προνομιακή μέρα της Παρασκευής.

Αρχίζει έτσι για τα καλά η ιστορία αφού από το μυαλό των δύο παιδιών αρχίζει να γεννιέται η ιδέα, με την παρότρυνση του «μάγου του κακού», να μην επιστρέψουν τα βραβεία τη Δευτέρα. Και επειδή απέναντι στην επιλογή του κακού υπάρχει πάντοτε και η εναλλακτική επιλογή του καλού, εμφανίζεται και «η νεράιδα του καλού», η οποία αρχίζεινα αντιπαλεύει σε επίπεδο επιχειρημάτων τον «μάγο του κακού».

Το... ηθικό δίλημμα

Οι δυο κολλητοί φίλοι, βυθίζονται έτσι μέσα σε ένα ηθικό δίλημμα ...

Διαβάζω και πάλιν από το βιβλίο, στη σελίδα 24:

«Οι πιέσεις, λοιπόν, στους δύο φίλους πολλές. Και από τον κακό μάγο, αλλά και από την καλή νεράιδα.
- «Να κρατήσουν και να μην επιτρέψουν το κύπελλο και το πάντα τη Δευτέρα οι δύο φίλοι», έλεγε ο μάγος.
- «Όχι δεν είναι σωστό, πρέπει το δίχως άλλο να τα επιστρέψουν», έλεγε η καλή νεράιδα.
Κουβέντα στην κουβέντα, οι φίλοι βρέθηκαν σε μεγάλο δίλημμα. Είναι γεγονός, τα λόγια του κακού μάγου ήταν γαργαλιστικά. Αλλά και τα λόγια της καλής νεράιδας έμοιαζαν πολύ  σοφά. Κι έβγαινε από μέσα της όλη η αγάπη της στα παιδιά!
Τι να κάνουν, τι να κάνουν, σκέφτονταν και ξανασκέφτονταν. Και τότε με μια φωνή είπανε:
- «Μα εμείς δεν  μπορούμε να αποφασίσουμε μόνοι. Το κύπελλο και το πάντα ανήκουν σε όλα τα παιδάκια της τάξης μας  και για ό,τι είναι να γίνει, αυτό θα πρέπει να το αποφασίσουμε όλοι μαζί!»»

Μπροστά στο ηθικό και δύσκολο αυτό δίλημμα των δύο κολλητών φίλων και συμμαθητών, ο συγγραφέας εισαγάγει έντεχνα μέσα από τον λογοτεχνικό του λόγο και ειρμό την ιδέα, την ανάγκη της συλλογικής ευθύνης και απόφασης. Ξαφνικά, οι δύο φίλοι βρίσκονται ανάμεσα σε όλους τους συμμαθητές τους και τις συμμαθήτριές τους ...

Γράφει στις σελίδες 26-27:

«Η έκπληξη των δύο φίλων έγινε ακόμη πιο μεγάλη, όταν άξαφνα άκουσαν κι άλλες παιδικές φωνές. Τους φάνηκαν, μάλιστα, γνώριμες αυτές οι φωνές. Γυρίζουν το κεφάλι και τι να δουν;
Από το δάσος μέσα έρχονταν τρεχάτα όλα τα παιδιά της τάξης τους και τ’ αγόρια και τα κορίτσια. Δεν έλειπε ούτε ένα παιδί! Ε, αυτό κι αν ήταν μαγεία!
Κι ήταν πράγματι μαγεία, αφού μαζί με τα παιδιά στο δάσος βρέθηκε και ο... Τζίνο! Το όμορφο μικρό σκυλάκι του Ανδρέα και του μεγάλου του αδελφού Κυπριανού. Εμ πως... Ήθελε κι αυτό να πάρει μέρος στο παραμύθι! Άστε δηλαδή που το βρήκε και πολύ... αστείο!
Κι αρχίσανε, τότε, τα ερωτήματα...
- Μα πώς βρεθήκατε όλοι εσείς εδώ; ρώτησαν με μια φωνή οι δύο φίλοι.
- Μας φώναξε η καλή νεράιδα, αποκρίθηκαν τα άλλα παιδιά.
- Ναι, αλλά πώς ήλθατε εδώ; επέμεναν οι δύο φίλοι.
- Μα είναι πολύ απλό: Μας έλουσε με τη νεραϊδόσκονη και τσουπ, στο πι και φι βρεθήκαμε όλοι εδώ!
Οι δύο φίλοι ενθουσιάστηκαν βλέποντας όλα τα παιδιά της τάξης τους εκεί! Στο κάτω κάτω αυτοί το ζητήσανε, λέγοντας πως «το κύπελλο και το πάντα είναι όλης της τάξης και για ό,τι είναι να γίνει, αυτό θα πρέπει να   αποφασίσουν όλα τα παιδιά μαζί». Και κατάλαβαν ότι τελικά η καλή νεράιδα εκπλήρωσε την επιθυμία τους.»

Απλά γραμένο και προσιτό για τα μικρά παιδιά

Το βιβλίο είναι γραμμένο με τρόπο απλό πλην όμως πολύ προσιτό ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά και δίνει την ευκαιρία ποικίλης εκπαιδευτικής και παιδαγωγικής επεξεργασίας, αφού τα μηνύματα που αβίαστα αναδύονται μέσα από την πλοκή της ιστορίας μπορούν να επεκταθούν και να αποτελέσουν την αφόρμηση για νέες αναζητήσεις, νέες γνώσεις και νέες εμπειρίες ζωής.

Οι καλές πράξεις, οι καλές ενέργειες, οι καλές ιδέες επιβραβεύονται με την απελευθέρωση μπόλικης νεραϊδόσκονης από τη «νεράϊδα του καλού». Η παράθεση πολύ εύστοχων παροιμιών διασυνδέουν το παραμύθι με το εξαιρετικό έργο που ο συγγραφέας, ο Κύπρος Κουρτελλάρης, έχει κάνει στον τομέα αυτό και αποτελούν μια εξαιρετική ευκαιρία για να έρθουν τα παιδιά σε μια πρώτη επαφή, αλλά και να εμβαθύνουν, κατά το δυνατό, στις σοφές αυτές φράσεις του λαού που λέγονται «παρά τον δρόμο» («παρά» και «οίμος» = δρόμος).

Στην ιστορία γίνεται αναζήτηση και επιδιώκεται από τα παιδιά ενός ειρηνικού και ευτυχισμένου μέλλοντος, χωρίς πολέμους, χωρίς πρόσφυγες και ξεριζωμένους, χωρίς πείνα, χωρίς φτώχεια, χωρίς καταστροφή του πλανήτη. Αρχές και αξίες που καλλιεργούνται και μέσα στα σχολεία αφού αποτελούν βασικές επιδιώξεις του Αναλυτικού Προγράμματος.

Το τι αποφάσισαν, τελικά, τα παιδιά για το πάντα και το κύπελλο, με τα οποία η δασκάλα τους τους επιβράβευε οδηγώντας τους στα μονοπάτια της γνώσης και της μάθησης, αλλά και τον τρόπο που το υλοποίησαν την απόφασή τους θα το μάθετε διαβάζοντας το βιβλίο. Ιδιαίτερη μνεία και αναφορά πρέπει να γίνει στην εικονογράφηση που έχουν κάνει τα παιδιά της τάξης. Η εικόνα στο παιδικό βιβλίο είτε συμπληρώνει, είτε αναπαριστά τα γραφόμενα και σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις τα υποκαθιστά και τα περιορίζει. Αυτό ακριβώς κάνουν και οι εικόνες που τα παιδιά απέδωσαν σε διάφορες σκηνές του παραμυθιού, προσδίδοντας του μια μοναδική, ξεχωριστή και με πολλή απλότητα χάρη και αθωότητα.

Συγχαίρω θερμά τον συγγραφέα για την πρωτοβουλία, το μεράκι και την αφοσίωση με την οποία εργάστηκε για να εκδοθεί αυτό το βιβλίο. Πολλά όμως συγχαρητήρια και μπράβο πρέπει να δώσουμε στα παιδιά και στη δασκάλα τους κάτι που δεν παραλείπει να κάνει κι ο ίδιος ο συγγραφέας στις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου.

Δάσκαλοι, γονείς, κηδεμόνες, παππούδες, γιαγιάδες και γενικά όλοι οι μεγάλοι μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά με διάφορους τρόπους στη μεγάλη προσπάθεια που κάνουμε τόσο εμείς οι μεγάλοι όσο και τα ίδια για ένα κόσμο καλύτερο, δικαιότερο και γενικά πιο όμορφο από όλες τις απόψεις.

Καλοτάξιδο και είμαι βέβαιος ότι τα βήματά του Κύπρου Κουρτελλάρη στο παιδικό βιβλίο θα έχουν και συνέχεια.

* Πρόεδρος ΠΟΕΔ
** Το κείμενο αποτελεί την παρουσίαση του ομότιτλου παραμυθιού τού Κύπρου Κουρτελλάρη, που έγινε στις 29 Νοεμβρίου 2019 στο Α’ Δημοτικό Σχολείο Έγκωμης
ΣΗΜ.: Οι φωτογραφίες είναι από την εκδήλωση παρουσίασης του παραμυθιού