Πορευόμαστε ανάμεσα στο ψέμα

Ο Αλμπερτ Καμί επισημαίνει πως ελεύθερος είναι εκείνος που ζει χωρίς να λέει ψέματα, αλλά δυστυχώς δεν αντέχουμε την αλήθεια -που αποτελεί, ίσως, το υπέρτατο πνευματικό έργο του ανθρώπινου πολιτισμού και της επιστήμης- και επιδιδόμαστε στο «κυνήγι των μαγισσών» και του ψέματος που αποτελεί κατασκεύασμα και επινόηση του ανθρώπου.

Στην περίπτωση του πολιτικού λόγου λόγω της περιπλοκότητας του, επιβάλλεται σε μας που δυσκολευόμαστε να ξεχωρίσουμε εάν αυτός είναι αληθινός ή ψεύτικος λόγω του γεγονότος ότι αυτός κατασκευάζεται σύμφωνα με τις πεποιθήσεις, πιστεύω και αδυναμίες της κοινωνίας στην οποία απευθύνεται.

Γι’ αυτό στις μέρες μας βιώνουμε μια συστηματική και βίαιη παραποίηση της αλήθειας που δεν περιορίζεται μόνο στις ψευδείς ειδήσεις και σχόλια αλλά και στην αναπαράσταση του πραγματικού κόσμου που εξελίσσεται λόγω των κοινωνικών ανισοτήτων και της ταξικής πάλης.  Έτσι καθημερινά ζούμε ανάμεσα σε μια «διαρκή Πρωταπριλιά».

Ένας άλλος παράγοντα που επηρεάζει ανθρώπους, κοινωνίες και χώρες είναι η έκρηξη των ειδήσεων μέσω του διαδικτύου (Fake news) επειδή δημιουργά κύματα αντιδράσεων και εντυπώσεις σε σύντομο χρόνο και κυκλοφορά με μεγάλη ταχύτητα και βεβαιότητα σαν αυτή να είναι αληθινή χωρίς να διαψεύδεται καν να τιμωρείται ο μεταδότης της.

Έτσι δημιουργείται μια τεράστια σύγχυση με το ψέμα ή την αλήθεια που στοχεύει να ικανοποιήσει την κοινή γνώμη: πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά, αθλητικά, διεθνή, κλπ.

Η ειδησεογραφία μέσω των «fake news» μοιάζει με μια φωτογραφία πανέμορφης γυναίκας αλλά τα σχόλια εστιάζονται στις ατέλειες και ασχήμιες της.

Έτσι σύμφωνα με τον Οδυσσέα Ελύτη «φτιάχνουμε την αλήθεια όπως φτιάχνουμε και το ψέμα» και γι’ αυτό το λόγο το συναντάμε σ’ όλες τις κοινωνίες, εποχές και πολιτισμούς επειδή δεν υπάρχει κανένα πολιτιστικό πλαίσιο παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει απόλυτη ελευθερία στο ψέμα και ούτε καμιά κοινωνία αναγνωρίζει το ψέμα ως δικαίωμα.

Ανέκαθεν το ψέμα απασχόλησε την φιλοσοφία ως μέρος ηθικής επειδή αυτό δεν μπορεί να περιοριστεί στην διάσταση του «ψεύδους» γιατί αυτό μπορεί να χαρακτηρισθεί και ως «λάθος».  Έτσι για να υπάρξει ψέμα θα πρέπει να υπάρξει η θέληση από κάποιο να πει ψέματα παρά το γεγονός γνωρίζει την αλήθεια.

Από την πλευρά του ο Φρόιντ έθεσε σε λειτουργία την λογική για να αναλύσει το ψέμα και να ακούσει την ασυνείδητη αλήθεια από τους ασθενείς του μέσα από τις γλωσσικές παραδρομές τις αποτυχημένες πράξεις, τις μυθοπλασίες τους κλπ.

Πρόσφατα ο επιφανής ψυχαναλυτής Λακαν επισήμανε πως η αλήθεια ποτέ δεν λέγεται ολόκληρη όχι επειδή δεν υπάρχει θέληση ή άγνοια, αλλά επειδή λείπουν οι λέξεις και αυτό είναι ζήτημα γλώσσας και συνεννόησης επειδή δεν λέγονται όλα και πολλά των δεινών των ανθρώπων οφείλονται στην έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων και των παρεξηγήσεων όπου όλα στο ψέμα επικεντρώνονται.

Στον κοινό νου κυριαρχεί η άποψη πως η αλήθεια ταυτίζεται με την πραγματικότητα ενώ πολλές φορές όλοι οι πολιτικοί σε όλες τις χώρες είπαν ψέματα και παραπλάνησαν στους λαούς τους και γενικότερα την ανθρωπότητα και επέφεραν καταστροφές και πολυετείς πολέμους με εκατομμύρια ανθρώπινα θύματα και υλικές ζημιές.

Ο Καντ υποστηρίζει πως η ειλικρίνεια είναι η καλύτερη πολιτική ενώ άλλοι στοχαστές επισημαίνουν πως η αλήθεια δεν είναι πάντα αναγκαία στην πολιτική.

Πάντως τονίζεται πως οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το ψέμα επειδή επωφελούνται από αυτό όπως και οι πολιτικοί για να βγουν από τα αδιέξοδα και να καρπωθούν οφέλη.

Αλλά η χρήση του ψέματος από τους πολιτικούς έχει και συνέπειες λόγω της δημόσιας σφαίρας στην οποία κινούνται και της εμπιστοσύνης που τυγχάνουν από τους πολίτες οι οποίοι είναι και ψηφοφόροι τους.

Χρέος του πολιτικού είναι να αντιστέκεται στην δημαγωγία, λαϊκισμό και μυθοπλασία γιατί αποτελούν τις μεγαλύτερες απειλές για την δημοκρατία.

Γι’ αυτό ο πολιτικός δεν θα πρέπει να πορεύεται με το ψέμα στην πολιτική του πορεία ως «επαγγελματίας ψεύτης» γιατί δεν θα μπορέσει να απαλλαγεί από την εικόνα που έχει φτιάξει για τον εαυτό του και θα είναι εκτεθειμένος στην περιφρόνηση των πολιτών του όπως επισημαίνει και ο Ευάγγελος Λεμπέσης στο δοκίμιο του «Η τεράστια κοινωνική σημασία των βλακών εν τω σύγχρονω βίω».

Καθήκον και υποχρέωση του πολιτικού είναι να τηρά τις υποσχέσεις που δίδει στους πολίτες του για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν γιατί αποτελεί κορυφαία πολιτική αρετή.

Στόχος του θα πρέπει να είναι το κοινό καλό για όλους τους πολίτες της χώρας του και όχι το προσωπικό του συμφέρον και η εκπλήρωση των φιλοδοξιών του.

Θα πρέπει να είναι ενήμερος για τις καθημερινές εξελίξεις που στις μέρες μας είναι πάρα πολύ ραγδαίες και να είναι έτοιμος να κινηθεί ορθά και με ρεαλισμό προς όφελος της χώρας και λαού του με αποφασιστικότητα χωρίς παλινδρομήσεις.