Είναι, άραγε αυτό αρκετό για να λυθεί το Κυπριακό;
- Written by Κύπρος Κουρτελλάρης
* Η παράδοση του ανακαινισμένου ναού του Αρχάγγελου Μιχαήλ στο κατεχόμενο Λευκόνοικο και τα παρεπόμενα ερωτήματα
Γράφει: Κύπρος Κουρτελλάρης
Διάβασα το ρεπορτάζ του ΚΥΠΕ -το οποίο έχω αναρτήσει χθες και στην ιστοσελίδα της “Κ”- για την παράδοση, προχθές Πέμπτη, του ανακαινισμένου ναού του Αρχάγγελου Μιχαήλ στο κατεχόμενο Λευκόνοικο. Παράδοση, βέβαια, όχι στην εκκλησία της Κύπρου -στην οποία ανήκει ο ναός- μηδέ στο Δήμο Λευκονοίκου και στους Λευκονοιτζιάτες και Λευκονιτζιάτσσες, τους κατά τεκμήριο δικαιούχους του ιστορικού ναού.
Η παράδοση, αναφέρεται, έγινε -προφανώς από τον εργολάβο που ανέλαβε την ανακαίνιση και τους χορηγούς της ανακαίνισης- στην Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Μια μικτή -Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων- τεχνική επιτροπή που συστάθηκε από τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων, εδώ και πάνω από μια δεκαετία, με άξονα και αντικείμενο δραστηριοτήτων την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου και αποκατάσταση ιστορικών πολιτιστικών -και θρησκευτικών- μνημείων ένθεν κακείθεν της γραμμής Αττίλα.
Μιας κληρονομιάς και ιστορικών μνημείων, που στη δική μου αντίληψη είναι και κοινή κληρονομιά και μνημεία όλων των Κυπρίων, αλλά ταυτόχρονα και κληρονομιά των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων χωριστά. Δηλώνω δε εξ αρχής υποστηρικτής και φίλος του έργου της εν λόγω Τεχνικής Επιτροπής. Και ως άνθρωπος -στο βαθμό που προσωπικά είμαι και/ή μου αναγνωρίζεται- του Πολιτισμού και ειδικότερα της κυπριακής λαογραφίας και επαγγελματίας στο χώρο των γραμμάτων, αλλά και -πρωτίστως- ως Κύπριος. Και μάλιστα ως Κύπριος που είχα την τύχη στα παιδικά μου χρόνια να ζήσω σ’ ένα χώρο -Συνεργατική Έπαυλη Ονίσιας, παρά το Δίκωμο- που απλοί Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, άνθρωποι του κόπου και του μόχθου, συνευρίσκονταν, συνεργάζονταν και συνδημιουργούσαν ειρηνικά. Παρά το αντίξοο της τότε περιόδου - δεκαετία του ’50 και αρχές της δεκαετίας του ’60.
Η στήριξη και υποστήριξη στο έργο της Τεχνικής Επιτροπής, ακόμη και ο θαυμασμός για το έργο που έχουν ίσαμε σήμερα επιτελέσει, ωστόσο, δεν μου αφαιρεί -θέλω να πιστεύω- το δικαίωμα της κριτικής προσέγγισης στο προχθεσινό συμβάν. Της επιτυχούς, δηλαδή, ανακαίνισης του ναού αυτού και της παράδοσής του στην Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Κριτική προσέγγιση ως προς το ερώτημα κατά πόσον η πράξη αυτή σημαίνει ότι το θρησκευτικό αυτό μνημείο παραδίδεται στους κατόχους και δικαιούχους του όχι ως μουσειακό μνημείο, αλλά ως καθ’ εαυτό χώρος λατρείας. Όπως είναι κάθε θρησκευτικό οικοδόμημα οποιασδήποτε θρησκείας σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου.
Πού φοβούμαι, λοιπόν, ότι με την προχθεσινή τελετή αυτό που έγινε ήταν η παράδοση της ανακαινισμένης εκκλησίας στο κατεχόμενο Λευκόνοικο στην Τεχνική Επιτροπή, όχι όμως και στους νόμιμους ιδιοκτήτες και κατόχους της. Ούτε, ασφαλώς, για να λειτουργεί κατά πως οι Χριστιανοί κάτοικοι του χωριού -πριν εκδιωχθούν βάναυσα από τον Αττίλα το 1974- λειτουργούσαν την εν λόγω εκκλησία. Αντίθετα: Η λειτουργία -ανήμερα της γιορτής του αρχάγγελου Μιχαήλ στις 4 του Νοέμβρη, ή οποιαδήποτε άλλη ημέρα του χρόνου θα εξαρτάται απόλυτα από τις ορέξεις του κατοχικού καθεστώτος, και του κάθε Ερτουγρούλογλου -λεγόμενου “υπουργού” εξωτερικών του παράνομου κατοχικού μορφώματος- που δηλώνει ότι πρέπει να περιορίσουν τις “άδειες” να λειτουργούν οι θρησκευτικοί χώροι λατρείας των Ελληνοκυπρίων, διότι -άκουσον άκουσον- μας δημιουργείται η εικόνα ότι τα εδάφη αυτά είναι... δικά μας! Αλλά δικά μας είναι τα εδάφη αυτά εφέντη, πάρτε το χαμπάρι... Δικά μας, εμάς των Κυπρίων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Με την μακραίωνη ιστορία των Ελλήνων Κυπρίων από τα βάθη των αιώνων, αλλά και την κατά πολύ μικρότερη -κατά και μετά τον 16ο μ.Χ. αιώνα- εμφάνιση των Τουρκοκυπρίων.
Ξανά, όμως, στο προκείμενο: Καλά είναι τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, καλή και η ανάδειξη της -κοινής και όχι μόνο- πολιτιστικής μας κληρονομιάς, καλή και η επαναφορά πολιτιστικών μνημείων του τόπου στην αρχική τους μορφή και σε κατάσταση λειτουργική. Φτάνει, όμως, να έχουν ένα και μοναδικό στόχο: Να αναδείξουν τα στοιχεία που μας ενώνουν -ως λαό- και αναδεικνύουν την ειρηνική συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων πριν την βάρβαρη τουρκική εισβολή και κατοχή, πριν ακόμη και την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στοιχεία που θα μπορέσουν να μας οδηγήσουν και στο κοινό, ενωμένο μέλλον. Έχοντας κατά νουν ότι μια είναι η πατρίδα και ένας ο λαός μας: Η Κύπρος και ο κυπριακός λαό...
Για να γίνει, όμως, τούτο μπορετό, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως τα όποια μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και όσα μνημεία και χώροι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αναδειχθούν, αλλά δεν λειτουργούν κατά πώς λειτουργούσαν πριν την βάρβαρη τουρκική εισβολή και κατοχή, δεν θα είναι αρκετά να φέρουν την ποθητή λύση και επανένωση της κοινής μας πατρίδας και του κυπριακού λαού. Έτσι απλά...
Υ.Γ.: Ως συνοδευτική φωτογραφία στο κείμενο επέλεξα μια σύνθεση δύο φωτογραφιών του ΚΥΠΕ από την τελετή παράδοσης της εκκλησίας του Αρχάγγελου Μιχαήλ στην Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Μια πανέμορφη -ιδιαίτερα εμβληματική, κατά την άποψή μου- καλλιτεχνική φωτογραφία της εκκλησίας, μετά ο σούρουπο της περασμένη Πέμπτης και σαν ένθετη σ’ αυτή χρησιμοποίησα μια άλλη με τους χορούς του τ/κ συγκροτήματος που διάνθισαν την τελετή παράδοσης. Τον συμβολισμό αυτής της σύνθεσης -ακόμη και των ορατών, πλην όμως, μη ευκρινώς διακρινόμενων συμβόλων της κατοχής, δίπλα από το μεγάλο κυπαρίσσι, έξω από την εκκλησία- τον αφήνω σε σας...
Κυπ. Κ.